Geluid

Landschappen van modelbanen zijn meestal prachtig om te zien maar bij veel banen is het wel verdacht stil. Weliswaar willen locs nog wel eens geluid produceren maar daar blijft het dan ook bij. Waarom niet ook andere bronnen van geluid nagebootst op de modelbaan. Denk aan stadsverkeer, perrongeluiden, kerkklok, boerderijgeluiden, stromend water, fabrieken, etc.
Nu zijn er in de handel kleine geluidsmodules te koop waar je een geluid in kunt opnemen. De modules zijn zo klein dat ze makkelijk ergens in kunnen worden gebouwd. Nadeel: ze zijn nogal prijzig als je jouw modelbaan overal van geluid wilt voorzien. Vandaar dat ik een alternatief heb verzonnen en gebouwd.

Heb jij tips of aanvullingen, voeg dan onderaan deze pagina jouw reactie toe.

Het idee in het kort

Het idee is gebaseerd op Dolby Surround. Versie 7.1 bevat 8 kanalen. De gebruikelijke opstelling van de luidsprekers is dan alsvolgt:

dolby

In plaats van een Dolby geluidsinstallatie rondom de modelbaan te plaatsen, maken we 8 sporen met geluid, elk spoor voor een onderdeel van de modelbaan, bijvoorbeeld de omgeving van een station, boerderij of een industrieterrein. De geluidssporen worden met behulp van een audioprogramma samengesteld uit meerdere geluidsbronnen. In het voorbeeld van de boerderij zijn dat geluiden van varkens, koeien, kippen, paarden, wat men wil. Vervolgens wordt voor elk kanaal een dergelijk geluidsfragment gemaakt. Maak de fragmenten niet te kort anders valt de herhaling in geluiden op. Een goede lengte is 3 minuten.

De 8 geluidsfragmenten worden met een ander programma omgevormd tot een Dolby 7.1 geluidsspoor dat vervolgens via een PC of laptop – waaraan een Dolby geluidsmodule is gekoppeld – afgespeeld over diverse kleine versterkers en boxen.

Stap voor stap

Stap 1: verzamel soundbites

Verzamel alle benodigde geluiden. Enkele sites waarvan veel geluiden zijn te downloaden of op te nemen met Freecorder 4 (zie: http://applian.com/freecorder4/) zijn:

  • http://www.bromsgrovemodels.co.uk/hqmodules.htm
  • http://www.freesound.org/
  • http://groups.yahoo.com/group/LayoutSound/
  • http://soundbible.com/tags-city.html

Stap 2: mix soundbites

Maak nu een mix van diverse geluiden die je op een bepaalde plaats op de modelbaan wilt horen, bijvoorbeeld stadsgeluiden (mensen, verkeer, claxons, etc.). je kunt hiervoor het gratis geluidsbewerkingsprogramma Audacity gebruiken.

audacity1

  1. zet Project Rate (links onder in beeld) op 48000 Hz
  2. voeg een of meer audiosporen toe en plaats hierin de verzamelde geluiden, elk op een apart spoor (menu Tracks | Add new | Audio track)
  3. maak nu een prettige mix (geluiden moeten niet overheersen of te vaak herhaald worden).
  4. bewaar het project vervolgens met de aparte sporen (menu File | Save project as) zodat je later nog altijd de mix kunt aanpassen als bijvoorbeeld een geluid zou overheersen.

Mix nu alle sporen naar een monospoor:

  • selecteer alle tracks (ctrl+A)
  • kies menu Tracks | Mix and Render
  • bewaar resultaat met: menu File | Export als WAV (Microsoft) signed 16 bit PCM bestand
  • sluit Audacity af (niet nog eens de gerenderde mix bewaren)

Stap 3: maak een Dolby geluidssignaal

Maak nu van alle gemixte sporen een Dolby 7.1 track.
Download daartoe de Windows Media Mono to Multichannel Wave Combiner 9 Series.
Dit is een simpel en gratis commandline programma om meerdere mono geluidsbestanden samen te smelten tot een enkel geluidsbestand (van het ty wave format-extensible) dat kan worden bewaard als een audio only avi.

download adres:
http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyId=72F6F2FA-0ABE-4A92-9DD0-FD35B966825C&displaylang=en

Na installatie vind je het programma in de Program Files map. Bij Windows XP is dat:
C:\Program Files\Windows Media Components\Tools\WAVAVIMUX\WavAviMux.exe

Gebruik van het programma:

  1. open een command-box (Start | Run | cmd)
  2. De opbouw van de programma-aanroep is:
    wavavimux -o 8channelfile.avi -iwav 8 left.wav right.wav center.wav lfe.wav ls.wav rs.wav aux1.wav aux2.wav -mask 255
  3. Gebruik voor de namen: left.wav, right.wav, center.wav, lfe.wav, ls.wav, rs.wav, aux1.wav, aux2.wav
    jouw eigen bestandsnamen van de losse geluidssporen die je in stap 2 met Audacity hebt gemaakt en bewaard.
    Bijvoorbeeld:
    left.wav = links_zagerij.wav
    right.wav = links_boerderij.wav
    etc.
  4. Het commando dat je moet intikken wordt in dit voorbeeld dan:
    C:\Program Files\Windows Media Components\Tools\WAVAVIMUX\WavAviMux.exe -o 8channelfile.avi -iwav 8 links_zagerij.wav links_boerderij.wav stadsverkeer.wav perron.wav fabriek.wav rechts_dorp.wav bos.wav waterval.wav -mask 255

Als resultaat wordt het Dolby 7.1 geluidspoor in bestand 8channelfile.avi gegenereerd.

Stap 4: sluit een Dolby geluidskaart aan op de PC/laptop

Ik heb als Dolby geluidskaart gekozen voor de Conrad USB soundbox 7.1 zwart (zie: http://shop.conrad.nl/872990.html)

usbsoundbox

Met deze USB-SoundBox kunnen muziek en films met volle 7.1-surroundweergave worden afgespeeld. De SoundBox wordt aangesloten op een vrije USB-poort van de PC/laptop. Dit mag gerust een ouder model zijn want er is niet veel processorkracht nodig om het geluid af te spelen. Gebruik je al een PC bij je modelbaan voor andere doeleinden zoals besturing dan kan dit er wel bij.

Op de vele in- en uitgangen kun je allerlei audioapparatuur aansluiten. Wij sluiten hierop 4 stereo versterkers aan zodat we acht geluidsboxen kunnen aansturen, elk voor een van onze sporen.

Ik heb hiervoor oude luidsprekersetjes voor de PC gesloopt.
De versterkertjes in deze setjes heb ik in een enkele kast ingebouwd terwijl de luidsprekers op de modelbaan uit het zicht worden geplaatst, bijvoorbeeld in een gebouw of tunnel.

geluidsboxen

De opengeklapte kast met de versterkers die uit oude PC geluidsboxen zijn gehaald die zijn aangesloten op de USB-soundbox:

versterkers

Hier kun je ook nog grofweg de geluidssterkte verhouding tussen de verschillende sporen instellen. De fijne instelling kan beter worden gedaan in het Dolby programma dat bij de USB-soundbox is geleverd.

Voorbeeld:
Als voorbeeld de boerderij en omgeving met geluiden van paarden, koeien, varkens, vogeltjes en soms het luiden van een kerkklok.

boerderij

In de schuur van de boerderij is een van de luidsprekers van de PC-speakersetjes gemonteerd waaruit het volgende geluid komt:

boerderij-speaker

Stap 5: Geluid!

Het Dolby 7.1. geluidsspoor kan nu worden afgespeeld via het programma VLC-player versie 2.0.1 of hoger. Dit kan gratis worden download op: http://www.videolan.org/vlc/

Tip

Zet het geluid niet te hard anders wordt het op de modelbaan een kakofonie van geluiden. Stel de geluidssterkte zo in dat je dichtbij de bron moet zijn om het goed te horen. De andere geluiden klinken dan als het ware in de verte. Precies zoals in de werkelijkheid: een fabriek die op een paar honderd meter afstand ligt, is nog wel te horen maar de geluiden ter plekke overheersen. Datzelfde effect moet je ook zien te bereiken met de volumeinstellingen van de diverse geluidssporen.

14 Responses to “Geluid”

  1. K reitsema schreef:

    Hallo Erik,
    ik zou graag het geluid bij mijn baan automatiseren
    door middel van het simpele interface van 5 onderdeeltjes, .
    en het programma voor arduino

    ik zou graag de beschrijving van simpele interface
    en het arduino programma van U ontvangen

  2. Erik schreef:

    Automatisch geluid bij modelspoorbaan

    Hallo allemaal, Prima voorstellen hier, daar kunnen anderen vast iets mee! Ik wil ook mijn steentje bijdragen, ik heb geluid bij de baan "geautomatiseerd". Hoe? Een simpele interface gebouwd, zie mynabay.com, 5 onderdeeltjes, totaal 1 euro. Die verbindt je met 2 draadjes aan je spoor en aan de arduino. Het programma in de arduino die de DCC data leest en aan de pc geeft kun je bij mij krijgen (emailtje). Via een serieele (evt. USB) verbinding leest een programma op de pc de data uit de arduino en afhankelijk van een DCC adres speelt die een geluid. Ook op bepaalde tijden kan een geluid gespeeld worden (denk aan een kerkklok). Dit werkt super! Het pc-programma kun je ook via mail krijgen. het is helemaal door jezelf in te richten (tijd en dcc-adres en te spelen geluid). Geluiden kunnen tegelijkertijd afgespeeld worden, een aanrader!

    • Harry schreef:

      Dag Erik,

      Wil je mij wat meer informatie hierover mailen, ben heel benieuwd hoe dit werkt en of ik het wel kan maken.

      Alvast bedankt,
      mvgr Harry

    • jan van grafhorst schreef:

      Hoi erik,

      zou je mij wat meer willen uitleggen over welke onderdeeltjes ik moet bestellen en hoe ik ze kan bestellen? en graag zou ik meer willen weten over hoe en wat over het programma arduino.

      Met vriendelijke groet,

      Jan van Grafhorst

    • Klaas van Asch schreef:

      Hallo Erik

      Jij had info en data en sketch voor de arduino voor modeltreinbaan geluiden
      inclusief de onderdelen die je daarvoor gebruikt
      hou me zeer aanbevolen, ben er nu mee aan het testen en programmeren
      dus zou tijd besparen en kan ik gelijk op de baan geluid integreren
      bij voorbaat dank
      Klaas

  3. Kees van Veen schreef:

    Het gegenereerde AVI bestand uit WAVAVIMUX vermengt de verschillende geluidsbronnen in de diverse kanalen en dus ook de luidsprekers. Dit vereist vrij zorgvuldig om te gaan met geluidsniveau in AUDACITY en de volgorde waarin de bestanden genoemd worden voor WAVIMUX. In plaats van de gegenereerde WAV bestanden uit AUDACITY met WAVIMUX te verwerken, kun je ze ook nogmaals als aparte sporen in AUDACITY importeren en bij het exporteren kun je via de knop OPTIES aangeven hoe dan de bestanden naar welk kanaal geschreven gaan worden. Je kunt dan ook meerdere bestanden naar 1 kanaal schrijven. Bij mijn baan heb ik een stad en een industrieterrein en de geluiden werden teveel vermengd. Opgelost door 1 box los te koppelen van de externe soundcard en deze te koppelen aan de originele soundcard op de PC. Nu kun je VLC twee keer opstarten, voor 6 kanalen in de stad en voor twee kanalen op industrieterrein. Opletten bij WAVIMUX dat alle bestanden even lang zijn. De kortste bepaalt lengte van AVI bestand. Ook nog andere formaten dan AVI uitgeprobeerd (WAVEX, MPEG) om te checken of kanalen dan echt gescheiden zijn, maar zonder veel succes, maar ik ben toch redelijk tevreden met het uiteindelijke resultaat.

  4. Kees van Veen schreef:

    Hub, leek een mooie oplossing; alles uitgevoerd volgens jouw beschrijving, maar ik krijg een foutmelding in de VLC-player met een verwijzing naar een niet ondersteund undf formaat. Heb jij daar ook problemen mee gehad ?

  5. Aad schreef:

    Geluid uitbreiding idee
    Toevoeging aan mijn eerdere reactie: Je kan ook een geluidsmodule uit een kerst cq verjaarskaart gebruiken maar dan wel 1 die niet gebruikt is. 10sec Voice recordable module chip for card is de naam van deze module. Je kan hiermee ongeveer 10 sec opnemen bv sirene van politie,brandweer en ambulance, klokken van de kerk, remmende auto noem maar op. Is ook geschikt voor kermis geluiden waar ik ze dus voor gebruik. Is wat krakerig vanwege de te kleine speaker maar deze is te vervangen door een wat grotere. Ik weet niet of deze module op internet te vinden is maar ik kan er via mijn leverancier van div electronica waarschijnlijk nog wel aankomen. Ze kosten rond 5 euro per stuk

  6. Aad schreef:

    diverse mogelijkheden

    Je heb een fantastische oplossing gevonden voor je geluiden maar wel vrij prijzig. Ik ben via wat medewerkers van MINIWORLD – Rotterdam aan het volgende begonnen: 1 MP 3 speler met geheugen kaart en totaal 10 uitgangen die alle afzonderlijk aangestuurd kunnen worden via reed contacten of ander schakelmateriaal dat geactiveerd wordt dmv magneten onder de locs Verder een dood normale auto versterker van 50 w en 10 5 watt speakers. Totale kosten nog geen 30 euro en werkt perfect. Kleine Speakers doorsnede 6 cm kun je zo onder de baan of in de huisje bouwen zelfs je kleinste huisjes kan je dan gebruiken . En alles op 12 volt = spanning. De mp 3 player is de TDB 380 ( datasheet is bijgevoegd). De 50 w versterker is van Conrad de basetech AP2100 2 x 50 watt muziek vermogen rms uitgangsvermogen 2×10 w 12v= Speakers via Markplaats net als de voeding deze is eigenlijk van een laptop maar kan makkelijk gebruikt worden even de plug wegknippen. De aansluitingen kan je via een printplaat laten lopen is wel zo handig als je hetzelfde geluid op meerdere plaatsen wil laten horen. Standaard heb je 10 kanalen op de MP 3 speler maar via printplaatje kan je per kanaal meerdere speakers aan sluiten Ik heb het dus niet gedaan en 2 mp 3 spelers in gebruik. (2e later gekocht bij toeval op marktplaats aangeboden voor 5 euro geheel nieuw in de verpakking).

  7. Franssen schreef:

    geluid op de modelbaan

    Bij wie ben je op visite geweest voor de fijne dierengeluiden en vogeltjeszanag met kerkklok op achtergrond ?
    Groetjes Jose  

  8. Paul schreef:

    Bim-Bam

    Ik vind de kerkklok het aller mooiste!

  9. Jo Handels schreef:

    Geluid op de modelbaan Fantastisch Hub, wordt tijd dat ik nog eens 'n bezoekje afleg om dat alles te zien en bewonderen.

Geef een reactie